31/05/2009 14:55

Omaž domaćem autoru: ALEKSANDAR PETROVIĆ



Festival filma i medija Cinema City sa ponosom predstavlja selekciju Omaž domaćem autoru, koja je posvećena filmskom stvaralaštvu jednog od najznačajnijih domaćih i evropskih reditelja, Aleksandru Saši Petroviću. Osamdeset godina od rođenja reditelja, publika festivala će biti u prilici da pogleda filmove koji sa punim pravom predstavljaju najvitalnije domete jugoslovenske kinematografije. Aleksandar Petrović se smatra začetnikom tzv. jugoslovenskog novog talasa. Bio je priznati profestor na Akademiji dramskih umetnosti u Beogradu. Napisao je nekoliko knjiga o filmu i bio značajan filmski teoretičar. Na Festivalu filma i medija Cinema City, u maloj sali Srpskog narodnog pozorišta u okviru selekcije Omaž domaćem autoru, biće prikazano osam vrhunskih ostvarenja ovog svetski značajnog reditelja: "Dvoje“, Biće skoro propast sveta",Tri", „Skupljači perja“, „Dani", „Grupni portret s damom“, „Majstor i Margarita“ i „Seobe“.

Petrović je rođen 1929. u Parizu. Režiju je studirao na prestižnoj Akademiji dramskih umetnosti (FAMU) u Pragu. Međutim, usled pogoršanja političkih odnosa između Čehoslovačke i Jugoslavije, Petrović je bio primoran da prekine studije i vrati se u Beograd, gde završava istoriju umetnosti 1955. Filmskom umetnošću počinje da se aktivno bavi još 1948, kao učesnik različitih kreativnih projekata. Prvobitno je radio kao asistent režije i reditelj dokumentarnih filmova. Za svoja rana dela, iz prve stvaralačke faze, nagrađen je nekoliko puta. Veliki uspeh su mu doneli dokumentarci „Let nad močvarom“ iz 1956, potom „Petar Dobrović“ iz 1958, naredne godine snimljen dokumentarac „Putevi“, potom „Sabori“ iz 1963. godine.

Nakon dva filma („Dvoje“ iz 1961, „Dani“ iz 1963), koja su naišla na odobravanja ali i negodovanja od strane stručne publike, Petrović režira vrlo uspešnu ratnu dramu pod nazivom „Tri“, sa kojom osvaja brojne pozitivne kritike u Jugoslaviji i Evropi, kao i nominaciju za prestižnu nagradu Oskar u kategoriji za najbolji strani igrani film 1966. Iako tada nije bio dobro prihvaćen u domaćim bioskopima, film „Tri“, koji će publika festivala imati prilike da pogleda u selekciji Omaž domaćem autoru, danas se smatra jednim od najboljih ostvarenja jugoslovenske kinematografije.

Još veći uspeh Petrović postiže 1867, originalnom metaforičkom dramom o romskom narodu - filmskim ostvarenjem „Skupljači perja“. Nominovan za prestižnog Oskara, „Skupljači perja“ osvojio je nagradu Velikog žirija i FIPRESCI nagradu na svetski značajnom Filmskom festivalu u Kanu. Preveden na više od sto jezika, film „Skupljači perja“ je naišao na iskreno prihvatanje i veliki uspeh kod publike širom sveta.


1972. reditelj Aleksandar Petrović uspeva da vrhunsko delo svetske književnosti pretvori u vrhunsko delo filmske umetnosti. Film „Majstor i Margarita“ predstavlja ekranizaciju čuvenog romana Mihaila Bulgakova, u kojoj se preko oživljavanja demonske strane ljudske ličnosti i elemenata natprirodnog, suptilno i vrlo originalno unosi satira na društvo i sistem. Nemački film „Grupni portret s damom“ iz 1977. je naredni veliki filmski uspeh reditelj Petrovića, u kom glavnu ulogu igra Romi Šnajder (Romy Schneider), jedna od najvećih zvezda nemačkog glumišta. Šnajderova je sarađivala sa velikim svetskim rediteljskim imenima, poput Velsa, Viskontija i Šabrola. Film „Grupni portret s damom“ reditelja Petrovića, zasnovan na romanu nobelovca Hajnriha Bola, postavlja međuljudske odnose različite prirode, u čijem centru pažnje je dama po imenu Leni (Romi Šnajder).

Ekranizacija još jednog vrhunskog književnog ostvarenja 1989, stvorila je još jedno filmsko delo neprolazne vrednosti reditelja Aleksandra Petrovića. Naime, film „Seobe“, zasnovan na romanu Miloša Crnjanskog, predstavlja bezvremensku saga o Isakovičima, koja svojim vrednostima prevazilazi istorijski kontekst Velikih seoba, i majstorski razotkriva ljudsku dušu do najtananijih pojedinosti.